Dünyada ve Türkiye'de Üretken Yapay Zeka Benimsenmesi, Eşitsizlikler
Gruplaşmalar, gruplaşmalar...
Microsoft'un 2025 YZ Benimsenme raporu (HAI verilerinden yola çıkmışlar) kuşkusuz ki hem mevcut duruma, hem de gelecekte olabileceklere dair önemli ipuçları sunuyor. Yapay zeka kullanımında teknolojik altyapı kritik bir noktada, sosyoekonomik dinamikler de büyük rol oynuyor. Şimdilik ekonomik ve siyasi faktörler benimsenme oranını etkiliyor fakat uzun dönemde bu ilişkinin ters yönde bir besleme mekanizmasını hayata geçirmesi de şaşırtıcı olmaz.
Sözün özü, coğrafi gruplaşmalar açık şekilde görülüyor.
| İlk 5 Ülke | % | Son 5 Ülke | % |
|---|---|---|---|
| BAE | 64 | Kamboçya | 6 |
| Singapur | 60,9 | Afganistan | 5,6 |
| Norveç | 46,4 | Tacikistan | 5,6 |
| İrlanda | 44,6 | Türkmenistan | 5,6 |
| İspanya | 41,8 | Küba | 5 |
Birkaç İlginç Nokta
ABD, yapay zeka altyapısı ve ileri model geliştirmede lider olmasına rağmen kullanım oranında 24. sıraya gerilemiş. Bir şeyleri geliştirmek benimsenmesi anlamına gelmiyor yani her zaman.
Güney Kore güçlü devlet politikaları, Korece dil performansındaki model iyileşmeleri ve viral tüketici trendleri sayesinde yedi sıra yükselerek en hızlı büyüyen ülke olmuş. Birçok OECD (bunu okumanızı tavsiye ederim), IMF vb. çalışmalarında da Kore'nin benimsenme konusunda çok ciddi adımlar attığını görmek mümkün. Asya ülkeleri bu anlamda çok boyutlu ve kapsamlı yaklaşıyorlar, Singapur da benzer şekilde yıllardır katman katman işliyor teknolojik altyapısını paydaşlarla.
2017’den bu yana uygulanan erken politika adımları, düzenleyici esneklik ve yüksek toplumsal güven, BAE’nin yapay zekayı günlük hayata en başarılı şekilde entegre eden ülke olmasını sağlamış.
Açık kaynaklı ve ücretsiz DeepSeek modeli, özellikle Afrika ve yaptırımların etkili olduğu ülkelerde hızla yayılarak Çin–ABD rekabetinde yeni bir boyut açmış ve erişilebilirliğin belirleyici olduğunu göstermiş. İlerleyen dönemlerde açık kaynak modellerin performansları bu açıdan da farklı ekonomik ve siyasi sonuçlar doğurabilir.
DeepSeek pazar payı, bizde %5'in altında, en yüksek Çin'de %25'in üzerinde...Türkiye’de üretken yapay zeka kullanım oranı 2025’in ilk yarısında %13,4 iken ikinci yarısında %14,6’ya yükselmiş (%1,2 artış ile küresel ortalamaya yakın). Bence adım atılabilecek daha çok alan var.
Şimdilik kamu (ve politikalar) yönlendirici olma konusunda birçok ülkede öncü görevi üstleniyor gibi gözükmekte...